Το κοινωνικό στίγμα γύρω από τις ψυχικές νόσους εξακολουθεί να αποτελεί
βασικό εμπόδιο για την κοινωνική ένταξη των ατόμων που ζουν με αυτές. Οι
προκαταλήψεις και η έλλειψη ενημέρωσης συχνά οδηγούν σε αποκλεισμό, ιδιαίτερα
στον χώρο εργασίας. Ωστόσο, η προσπάθεια ένταξης αυτού του πληθυσμού στο
εργασιακό περιβάλλον μπορεί να αποδειχθεί αρκετά ωφέλιμη τόσο για το ίδιο το
άτομο, όσο και για το κοινωνικό σύνολο.
Η ένταξη στην εργασία δεν προσφέρει μόνο οικονομική ανεξαρτησία, αλλά και
αίσθημα σκοπού, δομή στην καθημερινότητα. Επιπλέον, έχει υποστηριχθεί πως η
επαγγελματική εμπειρία σφυρηλατεί τα εργασιακά κίνητρα και τη συμπεριφορά, και
εν συνεχεία οδηγεί στην συνολική βελτίωση της αυτοεκτίμησης. Ευρήματα δείχνουν
ότι παράγοντες όπως η δομή του οργανισμού, τα μηνύματα αναγνώρισης της αξίας
του εργαζομένου από τον οργανισμό και οι συνθήκες ρόλων που ενισχύουν την
επιτυχία συμβάλλουν στην διαμόρφωση αυτής της μορφής αυτοεκτίμησης (Pierce &
Gardner, 2004).
Η εμπλοκή με την εργασία μπορεί να φανεί ακόμη χρήσιμη και για την ενίσχυση
της ψυχικής υγείας των υποκειμένων. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας
(World Health Organization), η απασχόληση συνδέεται με καλύτερη ψυχική υγεία και
μειωμένο κοινωνικό αποκλεισμό (WHO, 2013). Συγκεκριμένα στην έρευνα των Van
Oosten et al. (2023), αναφέρεται πως οι εργαζόμενοι είχαν περισσότερες ευκαιρίες
ανάκαμψης κατά 54% από τους μη εργαζομένους. Ταυτόχρονα, μέσα από τη
συνεργασία με άλλους ανθρώπους, οι εργαζόμενοι με ψυχικές νόσους αναγνωρίζονται
για τις ικανότητές τους και όχι για τη διάγνωσή τους, γεγονός που συμβάλει στη
μείωση των στερεοτύπων και των προκαταλήψεων που τη συνοδεύουν. Παράλληλα,
βοηθά στη μείωση της αυτοστιγματοποίησης, δηλαδή της αρνητικής εικόνας που
μπορεί να διαμορφώσει το άτομο για τον εαυτό του. Για τον λόγο αυτό κρίνεται
απαραίτητη η εφαρμογή προγραμμάτων καταπολέμησης του στίγματος στον χώρο
εργασίας. Ένα τέτοιο πρόγραμμα αποτελεί το MENTUPP, το οποίο συνδυάζει την
αντιμετώπιση των κλινικών προβλημάτων υγείας με δράσεις για την μείωση του
στίγματος (Hogg et al, 2022).
Στην Ελλάδα, οι Κοινωνικοί Συνεταιρισμοί Περιορισμένης Ευθύνης
(ΚΟΙ.Σ.Π.Ε.) αποτελούν σημαντικό πυλώνα υποστήριξης. Παρέχουν ευκαιρίες
εργασίας σε άτομα με ψυχικές νόσους μέσα σε ένα προστατευμένο και υποστηρικτικό
περιβάλλον, ενισχύοντας την κοινωνική συμμετοχή και την αίσθηση του «ανήκειν».
Οι προαναφερόμενες ευκαιρίες ενσωματώνουν χαρακτηριστικά θεραπευτικών
ιδιοτήτων και επαγγελματικών δραστηριοτήτων (Τριβυζά & Κουλιεράκη, 2013).
Συμπερασματικά, η εργασία δεν αποτελεί απλώς ένα μέσο επιβίωσης, αλλά έναν
καθοριστικό παράγοντα ψυχικής ανάκαμψης και κοινωνικής ένταξης. Μέσα από την
ενεργή συμμετοχή στην εργασία, τα άτομα με ψυχικές νόσους μπορούν να
ενδυναμωθούν, ενώ ταυτόχρονα η κοινωνία και ο εργασιακός χώρος κάνει ένα
σημαντικό βήμα προς τη μείωση του στίγματος.
Συντάκτριες: Κωνσταντίνα-Εμμανουέλα Μελιδάκου, Φοιτήτρια Ψυχολογίας
Δανάη Καβαλάρη, Φοιτήτρια Ψυχολογίας
Βιβλιογραφία
Hogg, B., Moreno-Alcázar, A., Tóth, M. D., Serbanescu, I., Aust, B., Leduc, C., Paterson, C., Tsantilla, F., Abdulla, K., Cerga-Pashoja, A., Cresswell-Smith, J., Fanaj, N., Meksi, A., Dhalaigh, D. N., Reich, H., Ross, V., Sanches, S., Thomson, K., Van Audenhove, C., . . . Orchard, W. (2022). Supporting employees with mental illness and reducing mental illness-related stigma in the workplace: an expert survey. European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience, 273(3), 739–753.
https://doi.org/10.1007/s00406-022-01443-3
Pierce, Jon & Gardner, Donald. (2004). Self-Esteem Within the Work and Organizational Context: A Review of the Organization-Based Self-Esteem Literature. Journal of Management. 30. 591-622.
https://doi.org/10.1016/j.jm.2003.10.001
Van Oosten, A. J., Van Mens, K., Blonk, R. W. B., Burdorf, A., & Tiemens, B. (2023). The relationship between having a job and the outcome of brief therapy in patients with common mental disorders. BMC Psychiatry, 23(1), 910.
https://doi.org/10.1186/s12888-023-05418-z
World Health Organization. (2013).
Mental health action plan 2013-2020. Geneva: WHO.
Τριβυζά, Σ. & Κουλιεράκης, Γ.(2014). Επαγγελματική ικανοποίηση των εργαζομένων ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας στον Κοινωνικό Συνεταιρισμό Περιορισμένης Ευθύνης Κέρκυρας. ΑΡΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, 31(3),352-360.